หนัง อุโมงค์ผาเมือง : ยอมรับในทุกยุคทุกสมัย แม้ว่ากาลเวลาจะเปลี่ยนไปสักเท่าไหร่ก็ตาม
สำหรับเรื่องย่อในเวอร์ชั่น อุโมงค์ผ่าเมือง มีอยู่ว่า ในปีพุทธศักราช 2110 ณ นครผาเมืองแห่งอาณาจักรเชียงแสนอันรุ่งเรือง วันหนึ่งหลังจากเกิดวิบัติการณ์ครั้งยิ่งใหญ่ทั้งอัคคีภัยครั้งใหญ่หลวง แผ่นดินไหวอันรุนแรง และโรคร้ายระบาดคร่าชีวิตประชาชนไปกว่าครึ่งนคร ก็เกิดคดีฆาตกรรม ปริศนาที่น่าสะพรึงกลัวและซับซ้อนซ่อนเงื่อนสุดที่จะค้นหาความจริงได้ โจรป่าสิงห์คำ (ดอม เหตระกูล) ผู้โหดร้ายที่สุดในแผ่นดินถูกจับได้ในคดีฆาตกรรมขุนศึกเจ้าหล้าฟ้า (อนันดา เอเวอริงแฮม) และข่มขืน แม่หญิงคำแก้ว (เฌอมาลย์ บุญยศักดิ์) ภรรยาของขุนศึกในป่านอกเมือง ขณะที่สองสามีภรรยาเดินทางออกจากเมืองเพื่อไปเยี่ยมญาติที่นครเชียงคำ จากคำให้การของโจรป่าและแม่หญิง สร้างความปั่นป่วนและพิศวงงงงวยให้แก่ เจ้าผู้ครองนคร (ศักราช ฤกษ์ธำรงค์) และประชาชนผู้มาฟังคำให้การเป็นอย่างยิ่ง
อุโมงค์ผ่าเมือง เพราะทั้งคู่ต่างยอมรับอย่างหน้าชื่นตาบานว่า “ตนเป็นผู้ฆ่าขุนศึก” เจ้าหลวงจึงเรียก “ผีมด – ร่างทรง” (รัดเกล้า อามระดิษ) มาเข้าทรงดวงวิญญาณของขุนศึก เพื่อค้นหาความจริง แต่แล้ววิญญาณของขุนศึกกลับให้การผ่านร่างทรงว่า ตนต่างหากที่ฆ่าตัวตายเอง! โดยเหตุการณ์ทั้งหมดถูกถ่ายทอดผ่านการพบเห็นและสนทนาของ พระหนุ่ม (มาริโอ้ เมาเร่อ), ชายตัดฟืน (เพ็ชรทายวงษ์คำเหลา) และ สัปเหร่อ (พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง) ภายในอุโมงค์ผีที่ผาเมือง ซึ่งไม่อาจเข้าใจได้เลยว่า เหตุใดทั้ง 3 คนจึงให้การปิดบังความจริงที่เกิดขึ้น และ สิ่งไหนคือความจริง สิ่งไหนคือความเท็จ กันแน่ และเรื่องราวทั้งหมดคืออะไรกัน? ผมเห็นภาพยนตร์โฆษณาเรื่องนี้ครั้งแรก ก็ไปสะดุดตากับเรื่อง “ชั่วฟ้าดินสลาย” ของหม่อมน้อย ม.ล. พันธุ์เทวนพ เทวกุล เพราะว่าดูจากการแต่งตัว เสื้อผ้าหน้าผม ใช่เลย และก็ไม่ผิดครับ เรื่อง อุโมงค์ผาเมือง เป็นการกำกับของท่านหม่อนน้อยจริงๆ ถ้าเราจะพูดถึงตัวผู้กำกับท่านนี้ได้ฉายาว่า
“ผู้กำกับจอมละเมียด” แม้ว่าผลงานเรื่อง อุโมงค์ผาเมือง นี้เป็นเพียงเรื่องที่ 3ของท่าน แต่สองเรื่องที่ผ่านมาไม่ว่าจะเป็น “อันดากับฟ้าใส” หรือ “ชั่วฟ้าดินสลาย” ก็ล้วนแล้วแต่เป็นภาพยนตร์คุณภาพที่ได้รับรางวัลจากสถาบันภาพยนตร์ต่างๆในไทย การทำงานของท่านหม่อมน้อย ทุกอย่างต้อง เป๊ะๆ ทั้งหมด ดูดี ดูสวย เราจะเป็นว่า ทุกเรื่องที่หม่อมน้อยกำกับ การถ่ายภาพจะดี มีมุมสวยๆเยอะมาก บางมุมที่สวยสุดๆ ภาพก็จะถูกแช่ไว้สัก3-5 วินาที เสื้อผ้าหน้าผมของตัวแสดงต้องไม่มีที่ติ แต่ส่วนมากแล้วทั้งสามเรื่องก็เป็นภาพสวยๆที่เกิดจากธรรมชาติแทบทั้งสิ้น ท่านหม่อมน้อยเป็นคนเก่ง จึงสามารถจับความงามตามธรรมชาติ มาแสดงความรู้สึกผ่านทางภาพให้ผู้ชมรู้สึกคล้อยตามไปด้วย นับว่าท่านเป็นผู้กำกับที่มีคุณภาพดีจริงๆ
สำหรับนักแสดงในเรื่อง อุโมงค์ผ่าเมือง นี้ บางส่วนก็มาจากเรื่อง ชั่วฟ้าดินสลาย โดยเฉพาะ อนันดา เอเวอริงแฮม เรียกว่าเป็นนักแสดงคู่บุญของท่านหม่อมน้อยเลยก็ว่า ได้ เพราะนอกจากจะแจ้งเกิดพระเอก อนันดา เอเวอริงแฮม จากเรื่อง อันดากับฟ้าใส เมื่อปี 1997 พร้อมกับการแจ้งเกิดผลงานเรื่องแรกของท่านด้วย พอมาเรื่องที่สอง ชั่วฟ้าดินสลาย ท่านก็ได้ อนันดา มาเป็นดารานำให้อีก และเรื่องนี้ อุโมงค์ผาเมือง ก็ยังคงเป็น เขาเช่นเคย เรื่องการแสดงของอนันดาในเรื่องนี้ บทอาจจะทำให้ดูอนันดาแข็งๆไป ไม่มีอะไรมาก เป็นตัวเดินเรื่องในแค่ช่วงหนึ่งเท่านั้น แต่การแสดงที่ผ่านมา15 ปี กับ 18 เรื่อง ก็การันตีความสามารถในด้านการแสดงของอนันดาเป็นอย่างดี สำหรับในเรื่อง นี้ อนันดาก็ทิ้งปริศนาว่า
อุโมงค์ผ่าเมือง “ผมเป็นคนฆ่าตัวตายเอง” คุณพลอย เฌอมาลย์ บุญยศักดิ์ หรือ แม่หญิงคำแก้ว ก็เป็นนักแสดงอีกท่านหนึ่งที่ได้มาร่วมแสดงในเรื่องนี้ด้วย สำหรับตัวบทของคุณพลอยนั้นก็น่าจะเท่าๆกันกับคุณอนันดา เป็นแค่ตัวเดินเรื่องในช่วงเวลาหนึ่งเท่านั้น โดยทิ้งปริศนาไว้ว่า “ฉันเป็นคนฆ่าสามีเอง” และจะขาดเสียไม่ได้กับตัวละครอีกตัวที่เป็น โจรป่าสิงห์คำ แสดงโดย ดอม เหตระกูล นักแสดงคุณภาพอีกคนที่มาช่วยทำให้ภาพยนตร์เรื่องนี้สนุกยิ่งขึ้น กับปริศนาที่ทิ้งไว้ว่า “ผมเป็นคนฆ่าเขาเอง” สามคนที่กล่าวมาข้างต้นนั้น เหมือนเป็นนักแสดงที่ออกมาในช่วงเล่าเรื่องเท่านั้น บทนำจริงๆน่าจะอยู่ที่สามคนนี้ พระหนุ่ม (มาริโอ้ เมาเร่อ), ชายตัดฟืน (เพ็ชรทาย วงษ์คำเหลา) และ สัปเหร่อ (พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง) ที่คุยกันตถึงเรื่องนี้ภายในอุโมงค์ผีที่ผาเมือง
อุโมงค์ผ่าเมือง บอกตามตรงผมขัดใจกับบทพระของน้องมาริโอ มาก ที่หัวเป็นด่างเป็นดวงอย่างนั้น อาจจะเป็นเพราะว่า ช่วงนี้น้องมาริโอมีงานแสดงเยอะหลายเรื่องด้วยกัน เลยไม่อาจที่จะโกนผมจริงๆได้ ก็เลยต้องใช้ถุงน้องสวมแล้วตกแต่งเอา ซึ่งก็ออกมาอย่างที่เห็นนั้นแหละครับ เป็นด่างเป็นดวงจริงๆ กับเรื่องคิวของพระตอนแรกคิดว่าน่าจะเป็นประเด็น แต่พอหาข้อมูลมา ก็ทราบว่า พระทางเหนือสมัยก่อน สามารถไว้คิวได้ ก็แสดงว่าถูกต้องแล้วครับ ผู้กำกับทำงานมาดี อีกคนหนึ่งที่น่าชม คือคุณหม่ำ จริงๆแล้วเขาเป็นดาราตลกที่เพียงเห็นหน้าก็ตลกแล้ว แต่กลับเรื่องนี้ ด้วยตัวบท ทำให้คุณหม่ำตลกไม่ได้ ห้ามตลกเด็ดขาด และคุณหม่ำก็ทำได้ดีเสียด้วย นอกจากคุณจะติดภาพตลกแบบเหนี่ยวแน่น
เห็นแค่หน้าก็ตลกแล้ว นั่นก็อีกเรื่องนึง ภาพยนตร์เรื่องนี้ ไม่ใช่ภาพยนตร์ตลก ไม่ใช่ภาพยนตร์บู๊ ไม่ใช่ภาพยนตร์ดราม่า แต่เป็นภาพยนตร์ที่แสดงให้เห็นถึงจิตใต้สำนึกของผู้คน ที่บางครั้งก็คิดแต่เพียงแค่เอาตัวรอด หรือไม่ก็พวก เอาดีใส่ตัวเอาชั่วใส่คนอื่นไว้ก่อน ประเภทได้ข้อมูลมาแบบหนึ่งแล้วพูดต่อๆกันไป กลายเป็นข้อมูลอีกแบบหนึ่งมา ทั้งที่คนให้ข้อมูลมาคนแรก เขาก็ไม่ได้โกหก แต่ผลสุดท้ายที่ออกมา ทำให้คนปล่อยข้อมูลคนแรก เป็นคนโกหกได้ หนังพยายามให้ผู้ชมคิดตาม หรือหาเหตุผลของตัวเราเองว่า ตัวละครตัวไหน “พูดจริง” หรือ “พูดไม่จริง” แม้แต่ “พระ” บุคคลที่ไม่สามารถ “โกหก” ได้ แต่คุณจะเชื่อคำให้การของพระได้หรือเปล่า แม้ว่าสุดท้ายแล้ว อุโมงค์ผ่าเมือง